İnvaziv Radiologya Nədir?
İNVAZİV RADİOLOGİYA: NÓ˜DİR vÓ™ NÓ˜ ZAMAN LAZIMDIR?!
İLK addımlar:
Bu addımlarla TARİX YAZILIB: 1929
“Döş qÓ™fÓ™simi vÓ™ qolumu görÓ™ bilÓ™cÓ™yim şÓ™kildÓ™ önümÓ™ fluroskopiya ekranını yerlÓ™şdirdim. Kateter ucunun bazu (humerus) sümüyünün başına gÓ™ldiyini gördüyümdÓ™ kateteri içÓ™ri tÓ™xminÓ™n 50 sm-Ó™ qÓ™dÓ™r daha irÓ™lilÓ™tdim vÓ™ ekranda kateter ucunun ürÓ™yimdÓ™ - sağ mÓ™dÓ™ciyimin içindÓ™ olduğunu gördüm. RÓ™smi dÓ™lil olması üçün bir neçÓ™ rentgen filmi çÓ™kdim.”
-yaşayan insan ürÓ™yinÓ™ ilk dÓ™fÓ™ kateterizasyon-tÓ™k başına!!!
Werner Forssmann, Experiments on Myself
Anjiografiya, uzun illÓ™rdÓ™n bÓ™ri ürÓ™k-damar sisteminin müayinÓ™sindÓ™ istifadÓ™ olunaraq sadÓ™lÓ™şmiş vÓ™ diaqnostikada “qızıl (gold) standart” olarak qÓ™bul edilmiş bir üsuldur. Kompyuter texnalogiyasının inkişafı vÓ™ tibb sahÓ™sindÓ™ çox istifadÓ™ olunması nÓ™tiçÓ™sindÓ™ “standart-konvansiyonal” anjiografiya “Dijital Subtraksiyon Anjiografiya”ya (DSA) ilÓ™ Ó™vÓ™z edilmişdir (1, 2ci şÓ™kil: Dijital Subtraksiyon Anjiografiya alÓ™ti vÓ™ İnvaziv Radiologiya Ó™mÓ™liyatlarının aparıldığı otaq).
DSA’nın inkişafı ilÓ™ birlikdÓ™ damar xÓ™stÓ™liklÓ™rinin unikal bir şÓ™kildÓ™ müayinÓ™si ilÓ™ yanaşı bu üsulun köməyiylə bir sıra müalicÓ™ metodlarının hÓ™yata keçirilmÓ™si mümkün olmuşdur. BelÓ™liklÓ™ “İnvaziv Radiologiya” olaraq adlandırılan yeni bir tibb sahÓ™sinin ortaya çıxması vÓ™ inkişafı sürÓ™tlÓ™nmişdir.
Damar xÓ™stÓ™liklÓ™rinin diaqnostikasında, günümüzdÓ™ getdikcÓ™ artan bir şÓ™kildÓ™ RÓ™ngli Doppler Ultrasonografiya, Kompyuter Tomografik Anjiografiya, Maqnet Rezonans Anjiografiya kimi üsullar istifadÓ™ olunmaqdadır. Müasir metodlarla birlikdÓ™, DSA texnikasında inkişaf (sine anjiografiya, rotasyonal anjiografiya vÓ™ 3 ölçülü müayinÓ™lÓ™r) müayinÓ™ni sadÓ™lÓ™şdirmiş vÓ™ minimal invaziv (orqanizmÓ™ zÓ™rÓ™r vermÓ™dÓ™n) bir üsul halına gÓ™lmÓ™sini tÓ™min etmişdir. XüsusilÓ™ kateter (müayinÓ™ zamanı istifadÓ™ olunan mikroskopik incÓ™ kateterlÓ™r) texnalogiyasındakı inkişaf, kateter ölçülÓ™rinin daha da kiçilmÓ™sinÓ™ (3-4 F, tÓ™xminÓ™n 1-1,3 mm), istifadÓ™ olunan kontrast maddÓ™ miqdarının nÓ™zÓ™rÓ™ çarpacaq dÓ™rÓ™cÓ™dÓ™ azalmasına sÓ™bÓ™b olmuşdur. Bunun nÓ™ticÓ™sindÓ™, anjiografiya müayinÓ™si sonrası uzun müddÓ™t yataq rejimi, xÓ™stÓ™xanada qalma müddÓ™ti vÓ™ xÓ™stÓ™ müşahidÓ™ etmÓ™k kimi maddi xÓ™rclÓ™ri artıran işlÓ™r minimuma endirilmiş vÓ™ keçmişdÓ™n bÓ™ri çÓ™kinilÓ™n qanama, qan yığılması, pıxtılaşma vÓ™ ya damar yırtılması kimi fÓ™sadlar pratikada tÓ™sÓ™vvür edilmÓ™yÓ™cÓ™k qÓ™dÓ™r aşağı sÓ™viyyÓ™yÓ™ endirilmişdir. TÓ™kminlÓ™şdirilÓ™rÓ™k Ó™ldÓ™ olunan az qatılıqlı kontrast maddÓ™lÓ™r vÓ™ yüksÓ™k rezolusyonlu DSA alÓ™tlÓ™ri sayÓ™sindÓ™ istifadÓ™ olunan kontrast maddÓ™ miqdarının azaldılması vÓ™ hÓ™tta böyrÓ™k çatışmazlığı olan xÓ™stÓ™lÓ™rdÓ™ böyrÓ™yÓ™ nisbÓ™tÓ™n az zÓ™rÓ™rli tÓ™siri olan MR kontrast maddÓ™lÓ™rinin anjiografiyada tÓ™tbiqi vÓ™ yaxın gÓ™lÓ™cÓ™kdÓ™ karbondioksidin (CO2) kontrast maddÓ™ olarak istifadÓ™si arzu olunmayan tÓ™sirlÓ™ri minimuma endirmişdir.
Mikropunksiya vÓ™ mikrokateterizasiya sayÓ™sindÓ™ bütün damar xÓ™stÓ™liklÓ™rinin müayinÓ™si xÓ™stÓ™ rahatlığını tÓ™min etmÓ™k üçün qasıq damarı yaxud qol damarından hÓ™yata keçirilÓ™n sÓ™viyyÓ™yÓ™ gÓ™lmişdir. Ayaq damarı mikropunksiyası vÓ™ mikrokateterizasiyası sonrası 4-6 saatlıq yataq rejimi kifayÓ™t etmÓ™klÓ™ yanaşı xÓ™stÓ™ sÓ™hÓ™ri gün normal hÓ™yat fÓ™aliyyÓ™tinÓ™ geri dönÓ™ bilÓ™r (3-cü şÓ™kil: sağ ayaq damarından girilÓ™rÓ™k müayinÓ™ sonrası qasıqda giriş yeri çÓ™tinliklÓ™ müyyÓ™n edilir). Qol vÓ™ ya Ó™l bilÓ™yi damar punksiyasından sonra isÓ™ bu müddÓ™t daha qısa ola bilÓ™r.
GünümüzdÓ™ bir sıra digÓ™r müayinÓ™ metodlarının istifadÓ™ olunmasına baxmayaraq DSA, beyin damar, yuxu arteriya, abdominal orqanların damar vÓ™ Ó™traf damarların xÓ™stÓ™liklÓ™rinin diaqnozunda qızıl (gold) standart olma xüsusiyyÓ™tini saxlamaqdadır. BeyinÓ™ gedÓ™n 4 damarının kateter anjiografiya ilÓ™ muayinÓ™si 30 dÓ™qiqÓ™dÓ™n çox çÓ™kmÓ™mÓ™kdÓ™dir vÓ™ DSA sayÓ™sindÓ™ xÓ™stÓ™ müayinÓ™dÓ™n heç bir narahatçılıq hiss etmÓ™mÓ™kdÓ™dir.
BelÓ™liklÓ™, yüksÓ™k kontrast vÓ™ spasial rezolusyon sayÓ™sindÓ™ DSA-nın üstünlükÓ™ri aşağıdakılardır:
- Minimuma endirilmiş müayinÓ™ çÓ™tinliyi (mikropunksiya ve mikrokateterizasiya),
- Az miqdarda kontrast maddÓ™ sÓ™rfi,
- Qısa müayinÓ™ müddÓ™ti vÓ™ qısa yataq rejimi,
- Böyük, orta vÓ™ kiçik kalibrli arteriyalar ilÓ™ yanaşı çox incÓ™ (sap incÓ™liyindÓ™) damarları, toxumanı vÓ™ venoz damarları eyni zamanda aydın göstÓ™rÓ™ bilmÓ™k vÓ™ dinamik-hÓ™rÓ™kÓ™tli şÓ™killÓ™rin alınması,
- Ó˜n mühüm üstünlüyü isÓ™, mikrokateter-mikrobalon vÓ™ stent texnologiyasındakı sürÓ™tli inkişaf ilÓ™ “İnvaziv Radiologiya vasitÓ™siylÓ™ MüalicÓ™ Üsulları”na şÓ™rait yaratmasıdır!!!
GünümüzdÓ™ki mikrokateter teknologiyası inkişaf edÓ™rÓ™k elÓ™ sÓ™viyyÓ™yÓ™ çatmışdır ki, mövcud 0.0010 inch (¼ mm) mikrokateterlÓ™r ilÓ™ bütün damarların Ó™n uc nöqtÓ™lÓ™rinÓ™ damar içi yol ilÓ™ çatmaq mümkündür.
Mikrokateter teknalogiyası ilÓ™ yanaşı daralmış-tutulmuş (stenoz-okluziya) damarları müalicÓ™ etmÓ™k (“Perkütan Transluminal Anjioplasti-PTA metodu”) mÓ™qsÓ™di ilÓ™ ultra-incÓ™, ultra-fleksibl damar açan balonlar (4-cü şÓ™kil), yaddaşlı metal xÓ™litÓ™lÓ™rdÓ™n Ó™ldÓ™ olunmuş, bÓ™dÓ™n istiliyi ilÓ™ damar içindÓ™ki lazımi şÓ™kli alan stentlÓ™r (tel qÓ™fÓ™s) (5-ci şÓ™kil) vÓ™ stent-greftlÓ™r (tel qÓ™fÓ™sli süni damar) (6-cı şÓ™kil) Ó™ldÓ™ edilmişdir. Bunlarla bÓ™rabÓ™r, xÓ™stÓ™ damarların, damardan aktiv bir qanamanın vÓ™ damar anevrizmasının (baloncuq) damar içi yoldan Ó™mÓ™liyyatsız ortadan qaldırmaq üçün (“embolizasyon prosesi”) hÓ™r keçÓ™n gün yeni süni tıxayıcı (doldurucu) maddÓ™lÓ™r (7-ci şÓ™kil) Ó™ldÓ™ edilmÓ™kdÓ™dir.
DSA vÓ™ kateterizasyon texnalogiyasındakı bu inkişaf sayÓ™sindÓ™ hÓ™yata keçirilÓ™ bilÓ™n müalicÓ™ üsullarından bÓ™zilÓ™ri aşağıdakılardır:
A - Beyin damarlarında cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyatsız müalicÓ™ üsulları:
1. KÓ™llÓ™ içi damar anevrizmalarının (baloncuqlar) kontrol altında ayrıla bilÓ™n platin mikrohÓ™lqÓ™lÓ™r ilÓ™ doldurularaq müalicÓ™si (8-ci şÓ™kil),
2. Mikrokateter ilÓ™ kÓ™llÓ™ içi arteriovenoz malformasyonların (damar yumaqları) ilÓ™ damarları içinÓ™ daxil olub xüsusi tıxayıcı maddÓ™ ilÓ™ ortadan qaldırılması (9-cü şÓ™kil),
3. Ó˜n yeni tÓ™tbiq sahÓ™si olan, insult Ó™mÓ™lÓ™ gÓ™ldiyindÓ™ (ilk 6 saat içindÓ™) tıxanmış (okluzyon) damar içinÓ™ mikrokateter ilÓ™ daxil olub trombu (laxtanı) Ó™ridÓ™n maddÓ™ ilÓ™ laxtanı hÓ™ll edib, tıxanmış damarı açaraq qalıcı plegiya-parezinin qarşısının alınması,
4. KÓ™llÓ™ içi vÓ™ ya kÓ™llÓ™ xarici (yuxu arteriası) beyin damar darlıqlarının (stenoz) balon vÓ™ stent ilÓ™ açılması.
Bunlarla yanaşı çox qanlanan vÓ™ qanama ehtimalı yüksÓ™k olan şişlÓ™rin (neoplazm) embolizasyonu: şişin damarı içinÓ™ daxil olaraq birbaşa yerli (lokal) kimyÓ™vi terapevtik dÓ™rmanların verilmÓ™si, dayandırılamayan burun qanaması halında müalicÓ™ üsulu kimi çox sayıda tibbi göstÓ™riş dÓ™ invaziv radiologiyanın müalicÓ™ siyahısında özünÓ™ mÓ™xsus yer tutmaqdadır.
B - DigÓ™r damar xÓ™stÓ™liklÓ™rindÓ™ cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyyatsız müalicÓ™ üsulu:
1. BeyinÓ™ vÓ™ qol-beyinÓ™ gedÓ™n damarlarda (yuxu arteriası vÓ™ subklavian-vertebral arteria) daralma-tıxanıqlıq (steno-okluzyon), anevrizma (baloncuq) kimi patologiyaların mualicÓ™si (10-cü şÓ™kil: beynÓ™ qan tÓ™chiz edÓ™n yuxu arteriasında (internal carotis arteria) yüksÓ™k dÓ™rÓ™cÓ™li darlığı, beyni qoruyan süzgÓ™c istifadÓ™ olunaraq balon vÓ™ stent ilÓ™ açılmasını görürük), (11-ci şÓ™kil: qola-beyinciyÓ™ gedÓ™n damarın (subklavian-verterbral arteria) proksimal (başlanğıc) seqmentindÓ™ki darlığın balon ilÓ™ genişlÓ™tmÓ™dÓ™n öncÓ™ki vÓ™ sonrakı şÓ™kli),
2. BöyrÓ™k arteriasının daralmasına ikincil hipertenziya vÓ™ böyrÓ™k yetmÓ™zliyinin damar içi yolnan mualicÓ™si Ó™hÓ™miyyÓ™tli patologiya gruplarından biridir. RÓ™ngli Doppler Ultrasonografiya vÓ™ ya MR Anjiografiya ilÓ™ darlığın aşkarlanıb DSA ilÓ™ diaqnozu dÓ™qiqlÓ™şdirmÓ™k vÓ™ eyni seansda balonla açmaq, lazım gÓ™lÓ™rsÓ™ stent yerlÓ™ştirilmÓ™si ilÓ™ darlığın müalicÓ™si (12-ci şÓ™kil: böyrÓ™k arterialarındakı damar xÓ™stÓ™liyinÓ™ bağlı yüksÓ™k dÓ™rÓ™cÓ™li darlığın balon ilÓ™ genişlÓ™tmÓ™ vÓ™ stent yerlÓ™şdirilmÓ™si ilÓ™ tam müalicÓ™ olunmuş halını görmÓ™kdÓ™yik)
3. Aortanın vÓ™ ya aşağı Ó™traf damarlarının daraldıcı vÓ™ tıxayıcı (stenoz vÓ™ okluzyon) patalogiyalarında vÓ™ ya anevrizmasında (genişlÓ™nmÓ™) Ó™hÓ™miyÓ™tli rola sahib damar içi üsulla mualicÓ™si (13-cü şÓ™kil: qarın aortasındakı anevrizmanın (genişlÓ™nmÓ™) cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyatsız-dÓ™ridÓ™ki kiçik bir giriş dÓ™liyindÓ™n aşağı Ó™traf arteriyası vasitÓ™siylÓ™ aortaya çatıb süni bir damar qoyulub anevrizmanın mualicÓ™ edildiyini (ortadan qaldırıldığını) görürük), (14-cü şÓ™kil: hÓ™r iki aşağı Ó™trafı bÓ™slÓ™yÓ™n arterianın qarın aortasından qalça arteriasına qÓ™dÓ™r tıxanıqlığı sÓ™bÓ™bi ilÓ™ 50 m-dÓ™n çox yeriyÓ™ bilmÓ™yÓ™n xÓ™stÓ™dÓ™, hÓ™r iki arterianın “öpüşÓ™n balon vÓ™ stentlÓ™r metodu” ilÓ™ cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyatsız müalicÓ™sini görürük),
4. TörÓ™mÓ™ embolizasyonları: qaraciyÓ™r bÓ™d xassÓ™li şişi, bağırsaq xÓ™rçÓ™nglÓ™rinin qaraciyÓ™r metastazları kimi törÓ™mÓ™lÓ™rdÓ™ şiş öldürücü müalicÓ™vi dÓ™rmanların şiş damarına birbaşa inyeksiyasını vÓ™ arxasından törÓ™mÓ™ damarını tıxayaraq (tutaraq) törÓ™mÓ™nin qidalanmasının minimuma endirilmÓ™si ilÓ™ günümüzdÓ™ klasiklÓ™şmiş bir üsulla müalicÓ™si (15-ci şÓ™kil: cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyatla çıxarılması mümkün olmayan irÓ™li mÓ™rhÓ™lÓ™dÓ™ki qaraciyÓ™r xÓ™rçÓ™nginin kemoembolizasyon üsulu ilÓ™ mualicÓ™sini görürük),
5. Xronik böyrÓ™k çatışmazlığı olan xÓ™stÓ™lÓ™rdÓ™ hÓ™yata bağlantı yolu (“lifeline”) olarak qÓ™bul edilÓ™n hemodializ fistulu - kateter problemlÓ™rinin kontrolu vÓ™ mualicÓ™sindÓ™ fistulogram - venografik muayinÓ™lÓ™r Ó™hÓ™miyyÓ™t kÓ™sb etmÓ™kdÓ™dir. Fistul darlıqları, fistulanın venası vÓ™ ya kateterizasyon sonrası ana venalarda darlıqların balon vÓ™ stent ilÓ™ mualicÓ™si (hemodializin vÓ™ belÓ™liklÓ™ xÓ™stÓ™nin ömrünü uzatmaqdadır) (16-cı şÓ™kil: hemodializ (qan tÓ™mizlÓ™mÓ™) fistulunun venasında (aparan hissÓ™sindÓ™) yüksÓ™k dÓ™rÓ™cÓ™li darlığın balon vÓ™ stent yerlÓ™şdirilmÓ™sindÓ™n sonra tamami ilÓ™ normal hala gÓ™ldiyini görürük),
6. İnvaziv radiologiyanın, venalardakı Ó™mÓ™liyatlarından biri dÓ™ aşağı Ó™traf venalarındakı laxtanın (trombozun) Ó™mÓ™lÓ™ gÓ™lmÓ™si halında ürÓ™yÓ™ vÓ™ ağciyÓ™r arteriyasına laxta qaçmasından qorunmaq üçün qarındakı ana venaya (vena cava inferior) süzgÓ™ç yerlÓ™şdirilmÓ™si (17-ci şÓ™kil: tÓ™krarlanan ağciyÓ™r embolisi (ağciyÓ™r arteriyasına laxta qaçması) olan xÓ™stÓ™yÓ™ vena cava inferiora yerlÓ™şdirilmiş süzgÓ™c vÓ™ sonrasında süzgÓ™c tÓ™rÓ™findÓ™n tutulmuş böyük laxtanın (trombun) venografiya ilÓ™ aşkalanmasın görürük) vÓ™ Ó™traf venasındakı laxtanın xüsusi kateterlÓ™r vasitÓ™siylÓ™ Ó™ridilmÓ™si, bunlarla yanaşı Budd Chiari sindromu adlanan, qaraciyÓ™r venalarında darlıq ya da tıxanıqlıqlarda qaraciyÓ™rin şişmÓ™si (böyümÓ™si) daha sonrasında da qaraciyÓ™r serrozu ilÓ™ nÓ™ticÓ™lÓ™nÓ™n tÓ™hlükÓ™li xÓ™stÓ™likdÓ™ qaraciyÓ™r venalarının balonla genişlÓ™ndirilmÓ™si, qarın vÓ™ döş qÓ™fÓ™sinin ana venalarını daraldan-tıxayan törÓ™mÓ™lÓ™rÓ™ bağlı yuxarı Ó™traf, üz vÓ™ boyun şişmÓ™si Ó™lamÓ™tlÓ™ri mövcud olan xÓ™stÓ™lÓ™rdÓ™ stent yerlÓ™şdirilmÓ™si ilÓ™ böyük venaların açıqlığının tÓ™min edilmÓ™si, getdikcÓ™ artan sıxlıqda istifadÓ™ olunan kateterlÓ™rin (xÓ™rçÓ™ngin kimyÓ™vi müalicÓ™sindÓ™ istifadÓ™ olunan port kateterlÓ™ri) istifadÓ™si ilÓ™ sıx rastlanan qopmuş kateter parçalarının xüsusi alətlərlə ilÓ™ venalar içinÓ™ girÓ™rÓ™k cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyatsız çıxardılması, vena içindÓ™n qaraciyÓ™r biopsilÓ™ri vÓ™ oxşar bir çox patologiyada invaziv radiologiyanın yeri Ó™vÓ™zsizdir. TIPS (transjugular intrahepatik portosistemik şant) - qaraciyÓ™r serrozu nÓ™ticÓ™sindÓ™ ortaya çıxan vÓ™ qanadığında sıxlıqla ölümÓ™ sÓ™bÓ™b olan qida borusu varislÓ™ri kimi qorxuducu fÓ™sadları azaltmaya yönÓ™lik müalicÓ™ üsuludur.
Damar içi Ó™mÓ™liyyatlarla yanaşı C qollu skopiya alÓ™ti vÓ™ Ultrasonografiyanın birlikdÓ™ istifadÓ™si vÓ™ rÓ™hbÓ™rliyindÓ™ çox sayda damar xarici xÓ™stÓ™liyin müalicÓ™ olunduğu bilinir. Bu qrupa da;
C - İnvaziv radiologiyanın damar xaricindÓ™ digÓ™r tÓ™tbiq üsulları:
1. Döş qÓ™fÓ™si vÓ™ ya qarın boşluğunda yerlÓ™şÓ™n, dÓ™ridÓ™n keçÓ™rÓ™k boşaldıla bilÓ™n apse vÓ™ ya maye yığını günümüzdÓ™ cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyyatsız-perkütan drenaj (dÓ™ridÓ™n kiçik dÓ™liklÓ™ keçÓ™rÓ™k) üsulu ilÓ™ müalicÓ™si (bu şÓ™rtlÓ™rdÓ™ cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyyat, perkütan boşaltma müvÓ™ffÓ™qiyÓ™tsiz olduğu hallarda yerinÓ™ yetirilir),
2. UrolojidÓ™ -böyrÓ™k vÓ™ sidik yolu xÓ™stÓ™liklÓ™ri: şikayətə səbəb olan böyrÓ™k kistalarının (ağrı vÓ™ ya başqa şikayÓ™tlÓ™r) boşaldılması vÓ™ yandırıcı-büzdürücü maddÓ™lÓ™r ilÓ™ müalicÓ™si, sidik yolu tıxanıqlıq-darlıqlarda perkütan müalicÓ™si (dÓ™ridÓ™n kiçik dÓ™liklÓ™ keçÓ™rÓ™k cÓ™rrahi Ó™mÓ™liyyatsız balon ilÓ™ genişlÓ™tmÓ™, stent vÓ™ ya kateter yerleşdirilmÓ™si),
3. Biliar sistem-öd yolları: bÓ™d xassÓ™li vÓ™ ya xoş xassÓ™li öd yollarının tıxanıqlıqlarında (öd kanalının xoş xassÓ™li vÓ™ ya xÓ™rçÓ™ngÓ™ bağlı tıxanıqlıqlar sonrası Ó™mÓ™lÓ™ gÓ™lÓ™n mexanik sarılıqda) perkütan boşaltma sonrası balon dilatasyon vÓ™ stent implantasyonu ilÓ™ mexanik sarılığa bağlı Ó™lamÓ™tlÓ™ri, xÓ™stÓ™ şikayÓ™tlÓ™rini azaltmaq vÓ™ ya xÓ™stÓ™liyi ortadan qaldırmaq məqsədi ilə həyata keçirilmÓ™si,
4. Exinakok kistası (qaraciyÓ™rin parazitar kistası) ölkəmizdə bugünkü zamanda da aktuallığını qoruyan bir problemdir. Son illərdə qaraciyər kistalarının perkütan (dəridən keçərək) boşaldılması və yandırıcı-büzüşdürücü maddələr ilə etibarlı müalicəsi (18-ci şÓ™kil),
5. Perkütan (dÓ™ridÓ™n keçÓ™rÓ™k) şiş müalicÓ™ metodları: mÓ™sÓ™lÓ™n qaraciyÓ™rin kiçik (<5cm) xÓ™rçÓ™nglÓ™rinin vÓ™ ya qaraciyÓ™r metastazlarının perkütan (dÓ™ridÓ™n keçÓ™rÓ™k) spirt vÓ™ ya radiotezlikli (RF radiofrekans) dalğalar ilÓ™ yandıraraq müalicə edilmÓ™sinin (19-cü şÓ™kil) geniş vÓ™ aktual istifadÓ™ olunması,
6. Ağızdan qidalana bilmÓ™yÓ™n xÓ™stÓ™lÓ™rdÓ™ mÓ™dÓ™ vÓ™ ya incÓ™ bağırsağa dÓ™ridÓ™n keçÓ™rÓ™k qidalanma kateterinin yerlÓ™şdirilmÓ™si, qida borusu xÓ™rçÓ™ngindÓ™ qida borusuna geniş stentlÓ™rin yerlÓ™şdirilmÓ™si sayÓ™sindÓ™ normal qidalanmanın tÓ™min edilmÓ™si.
Yuxarıda qısa şÓ™kildÓ™ qeyd olunduğu kimi, damar vÓ™ damar xarici invaziv radiologiyanın klassiklÓ™şmiş Ó™sas tÓ™tbiq yolları ilÓ™ yanaşı kateter vÓ™ digÓ™r tibbi materialların inkişafına paralel olaraq hÓ™r gün yenilÓ™nÓ™n, tÓ™snif edilÓ™ bilmÓ™yÓ™n bir çox tÓ™tbiq olunan müalicÓ™ metodu vardır. BÓ™zi üsullar isÓ™ sadÓ™cÓ™ mövcud patalogiyaya görÓ™ girişimsÓ™l radioloqun tÓ™crübÓ™siylÓ™ ortaya çıxmaqdadır. Son olaraq, qeyd olunan hÓ™r növ invaziv müalicÓ™ metodu günümüzdÓ™ki tibbin gedişatına və ’diaqnostikada xÓ™stÓ™nin orqanizminÓ™ toxunmamaq, müalicÓ™dÓ™ isÓ™ Ó™n az zÓ™rÓ™r vermÓ™k’ prinsipinÓ™ uyğun olaraq, maksimum xÓ™stÓ™ rahatlığı vÓ™ minimum iş gücü itirmÓ™si istiqamÓ™tindÓ™ mualicÓ™ üsullarıdır. XÓ™stÓ™lÓ™rimizin heç vÓ™ ya Ó™n az itki ilÓ™ sağlığa qovuşması, evlÓ™rinÓ™ vÓ™ işlÓ™rinin başına Ó™n qısa zamanda geri dönmÓ™lÓ™ri - biz hÓ™kimlÓ™rin Ó™sas arzusu vÓ™ mÓ™qsÓ™didir.